کشف الکترون
و محاسبه نسبت بار به جرم آن، نشان داد که اتم ذره ی
بنیادی نیست و خود اتم نیز از ذرات دیگری تشکیل شده است.
از سال 1820 که وابستگی نیروهای الکتریکی و مغناطیسی مطرح
شد تا 1920 که اجزای تشکیل دهنده ی هسته ی اتم مورد بحث
واقع شد، آغازی برای شناخت سنگ بنای اولیه ی جهان شد.
نگاهی کوتاه به تاریخ کشفیات مهم فیزیک بخوبی نشانگر شتاب
رو به رشد این کشفیات است. در سال 1932 ذرات زیر اتمی به
الکترون، پروتون و نوترون خلاصه می شد و چند سال بعد جدول
بندی ذرات زیر اتمی ضروری به نظر می رسید. این جدول چنان
سریع رشد کرد که جدول استاندارد ذرات بنیادی از آن میان
پدیدار گشت.
اشعه ی آندی
و پروتون
در سال 1886 گولد اشتاین
مشاهده کرد که اگر کاتود لامپ تخلیه شکافهایی داشته باشد،
تابش دیگری در جهت مخالف اشعه ی کاتودی جریان می یابد. وی
این اشعه را اشعه ی کانالی نامید. چون اشعه ی کانالی در
جهتی مخالف با اشعه ی کاتدی که بار منفی دارد حرکت می کند،
تامسون پیشنهاد کرد که این تابش را اشعه ی مثبت بنامند.
تامسون به
محاسبه نسبت q/mیعنی نسبت بار به جرم پروتون
پرداخت. تامسون برای اندازه گیری نسبتq/m پرتوهای مثبت روشی جدید ابداع کرد.وی فرض کرد که هر ذره ی پرتو مثبت
دارای باری مساوی و متضاد با بار الکترون است. همچنین
ثابت کرد که نسبت بار به جرم اندازه گیری شده برای اتم
هیدروژن، برابر با مقداری است که از تقسیم بار الکترون
بر جرم یک اتم به دست می آید. از مقدارq/mهیدروژن معلوم شد
که جرم ذرات مثبت 1837 برابر جرم الکترون است.