یک تیم بین المللی فیزیکدانان که در
RHIC) - Relativistic Heavy Ion Collider)
در آزمایشگاه بین المللی بروک هاون مشغول هستند شواهد مستحکمی برای پلاسمای
کوارک-گلوئنی یافتند که حالتی از ماده است که فکر میشود در یک میلیونیم اولین
ثانیه بیگ بنگ وجود داشته است. اما محققان منتظر گازی از کوارک ها و آنتی
کوارکها و گلوئن های آزاد بودند ولی این ماده بیشتر رفتاری شبیه مایع دارد!
اعتقاد براین است که پلاسمای کوارک-گلوئن
(QGP) قبل از سرد شدن جهان وجود داشته و
کوارک ها و گلوئون ها ترکیب شده اند تا پروتون و نوترون درست شود و به این
ترتیب هسته های سبک بوجود بیایند.
فیزیک دانان
CERN مدعی هستند که QGP
را در سال 2000 خلق کرده اند اما نتایجشان قطعی نبود چونکه آن پلاسما
ناپایدار بود. سپس در 2003 فیزیکدانان RHIC
بیشتر از قبل به خلق QGP
نزدیک شده اند.
RHIC از
شتابدهنده هایی استفاده میکند که حلقه هایی 4 کیلومتری دارد و انرژِی اتم های
طلا را تا 100 بیلیون الکترون ولت افزایش میدهد. سپس آنها را برخورد میدهد.
گمان میرود هنگامیکه هسته های طلا به هم برخورد میکنند جزء اصلی سازنده پروتون
ها و نوترون ها ذوب میشوند تا QGP بوجود آید.
نتایج جدید نشان میدهد که برخی از مشاهدات
در RHIC با پیش بینی های
تئوریکی مطابقت دارد. اما فیزیک دانان زیادی معتقند که
QGP باید گاز باشد، در حالیکه ماده شکل
گرفته در RHIC بیشتر
شبیه یک مایع کامل رفتار میکند.
Sam Aronson
مدیر بروکهاون میگوید ماده جدیدی که در RHIC
بوجود آمده در واقع میتواند فرمی از QGP
باشد اما چیزی متفاوت از تئوری. اندازه گیری های با جزئیات بیشتر در
حال انجام هستند که این معما را حل کنند.
بر طبق نظر اولریش هاینتز که فیزیکدان
نظری دانشگاه ایالت اوهایو در کلمبوس هست، پیش بینی اینکه
QGP گاز است بر تئوری محکمی استوار نیست ولی
تعدادی از فیزیکدان روی آن پا فشاری میکنند. او به
PhysicsWeb میگوید: "من فکر میکنم این مهمترین
نتیجه فیزیک هسته ای در سال های اخیر میباشد و در دو سال اخیر گفته میشود که
RHIC توانسته یک
QGP تولید کند." و در ادامه " اینکه
QGP یک مایع ایده ال است بسیار جالبه (هرکسی
این را حدس نمیزد) اما به هیج وجه تناقضی با محاسبات تئوریکی قبلی ندارد."
Johann Rafelski
که فیزیکدان هسته ای دانشگاه آریزونا است هم موافق است. او چنین
میگوید:" آزمایشی که در RHIC
انجام شده بسیار بهبود یافته تر است از نتایجی که در 2003 منتشر شد. به
علاوه نتایج واضح تر شده اند و تضادی هم با یافته هایی قبلی
CERNوRHIC ندارد."
این تیم ها نتایجشان را در مجله
Nuclear Physics A منتشر خواهند کرد.
منبع: وبلاگ
نشریه امیر کبیر
