نظریه سی. پی. اچ

اگر همواره مانند گذشته بينديشيد، هميشه همان چيزهايي را به‌دست مي‌آوريد كه تا بحال كسب كرده‌ايد فاينمن

نظریه سی. پی. اچ
سرفصل ها
گروه فارسی
گروه انگلیسی
سایتهای مرتبط
پیوندها

سياره فراخورشيدي کم جرم

اسامی داوطلبان عضویت در بنیاد علمی سی. پی.اچ

سه گروه بين المللي براي کشف کم جرم ترين سياره فراخورشيدي شناخته شده متحد شده اند.جرم اين سياره بين ۳ تا ۱۱ برابر جرم زمين و به احتمال بسيار زياد در حدود ۵/۵ برابر جرم زمين است. کم جرم ترين سياره فراخورشيدي شناخته شده قبل از کشف مورد جديد،سياره اي به جرم ۵/۷ برابر جرم زمين بود.

سياره تازه کشف شده سومين سياره فراخورشيدي کشف شده توسط پديده "همگرايي گرانشي" است. همگرايي گرانشي اثري است که در هنگام هم خط شدن دو جرم در فضا و زمين اتفاق مي افتد و توسط نظريه نسبيت عام اينشتين پيش بيني شده است. در اين پديده هنگامي که دو جرم از ديد ناظر زميني پشت سر هم قرار مي گيرند، جرم نزديک تر پرتو هاي نور جرم پشتي را به طور تصادفي به سمت زمين انحراف مي دهد و باعث پرنور تر شدن جسم پشتي از ديد ناظر زميني مي گردد.

در اين مورد ، يک کوتوله سرخ از جلو يک ستاره پس زمينه عبور و در نقش يک عدسي گرانشي عمل کرد. گرانش اين کوتوله سرخ مقداري از نور ستاره زمينه را به سمت زمين هدايت کرد و باعث شد تا ستاره پس زمينه سه برابر پرنورتر به نظر رسد و سپس در بازه زماني يک ماه و نيم دوباره نور آن کم شود و به حالت عادي بازگردد. سياره موجود به دور کوتوله سرخ به صورت يک عدسي دوم عمل کرد و باعث شد تا کوتوله سرخ به مدت ۳۰ ساعت به مقدار بسيار جزئي پرنورتر به نظر رسد. در اصل پديده همگرايي گرانشي دو بار، يک بار توسط کوتوله سرخ و بار دوم توسط سياره موجود در اطراف کوتوله سرخ، اتفاق مي افتد

گروه OGLE ،جويندگان ريز عدسي هاي گرانشي، به سرپرستي "آندرزي اودالسکي" از رصدخانه دانشگاه ورشو در لهستان ، براي اولين بار متوجه شد که ستاره پس زمينه مدتي کوتاه پرنور و سپس کم نور مي شود.OGLE اين موضوع را به اطلاع دو گروه ديگر به نام هاي PLANET و MOA رساند و هر سه گروه شروع به بررسي ستاره توسط تلسکوپ ها در سرتاسر دنيا کردند. آنان افزايش واضحي را در روشنايي ستاره تشخيص دادند. هنگامي که ستاره زمينه در حال کم نور شدن بود ، گروه ها پرنور شدن و کم نور شدن کوتوله سرخ در يک بازه ۳۰ ساعته که توسط سياره موجود در اطراف آن ايجاد شده بود را مشاهده کردند. اين سياره سپس OGLE-۲۰۰۵-BLG-۳۹۰Lb ناميده شد. گروه PLANET به سرپرستي "ژان فيليپ بوليو" از موسسه اخترفيزيک پاريس حساس ترين و مهم ترين رصد ها را در اين کشف در تاريخ ۹ و ۱۰ اوت انجام دادند

اخترشناسان هيچ گونه اطلاعات مستقيمي در مورد ترکيب سياره فراخورشيدي تازه کشف شده ندارند. اما با توجه به جرم و دماي سطحي کم آن، اين سياره به احتمال زياد، بيشتر از يخ و سنگ تشکيل شده و داراي جوي رقيق است. اين تصويرگر، سياره مورد نظر را به صورت نمونه بزرگ شده اي از پلوتون به تصوير کشيده است

"اسکات گادي" از مرکز اخترفيزيک هاروارد-اسميت سوني و محقق پديده همگرايي گرانشي مي گويد:"وجود اين سياره بسيار بديهي است و در اطلاعات به دست آمده از چندين رصد قابل تشخيص است."

متاسفانه ، روش همگرايي گرانشي ،سياره و ستاره مادر را فقط با استفاده از گرانش آنها تشخيص مي دهد. تنها چيزي که مي توان در مورد آنها گفت اين است که اين سيستم در حدود ۲۲۰۰۰ سال نوري در جهت مرکز کهکشان از ما فاصله دارد و سياره در حدود ۶/۲ واحد نجومي (فاصله زمين تا خورشيد) از ستاره مادر فاصله دارد. يعني اگر اين سياره در منظومه شمسي ما قرار داشت در کمربند سيارک ها واقع مي شد و به احتمال زياد داراي دوره تناوب ۱۰ سال به دور ستاره ي مادر است.از آنجا که ستاره فقط يک درصد انرژي تابشي خورشيد را تابش مي کند، اين سياره بايد دماي سطحي در حدود ۲۲۰- درجه سانتي گراد داشته باشد که به طور قطع براي وجود حيات بر روي آن بسيار سرد است.

"بوليو" مي گويد:"در حالي که دو سياره ديگر کشف شده توسط همگرايي گرانشي چند برابر جرم مشتري را دارند، کشف سياره اي با ۵ برابر جرم زمين -که بسيار سخت تر از کشف سيارات پر جرم تر است- نشانه آن است که اين سيارات کم جرم نسبتا فراوان هستند."

يکي از اعضاي تيم PLANET ، "ديويد بنت" از دانشگاه "نوتر دام" مي گويد:"اگر سيارات هم جرم مشتري به اندازه سيارات کم جرم فراوان بودند ، با توجه به مشکل تر بودن کشف سيارات کم جرم ، تا به حال تعداد بسيار بيشتري از سيارات پر جرم (هم جرم مشتري) بايد کشف مي شدند." اين کشف به اين معناست که ستارگان کم جرم مانند کوتوله هاي سرخ به احتمال بسيار زياد داراي سيارات کم جرم تري نيز هستند. اين نتيجه ،پيش بيني هاي نظريه پردازان در مورد شکل گيري سيارات را تاييد مي کند

اين منحني نوري ترکيبي از اطلاعات به دست آمده از نورسنجي هاي انجام گرفته توسط سه گروه مختلف است. اين نمودار، پرنور شدن ستاره پس زمينه تا رسيدن آن به يک بيشينه در ۳۱ ژوييه را نشان مي دهد. اين پرنور شدن توسط پديده همگرايي گرانشي به وسيله ستاره اي در بين راه ايجاد شده است.۱۰ روز بعد ، ستاره پس زمينه در مدت کوتاه ۳۰ ساعت دوباره پر نور شد(بخش بالا سمت راست تصوير) و دليل آن ، جرم يک سياره در مداري به دور ستاره نزديک تر است

همگرايي گرانشي در حال حاضر تنها روش براي يافتن سيارات فراخورشيدي با جرمي در حدود جرم زمين است."گادي" مي گويد:"قدرت اين روش در فقط پيدا کردن سيارات نيست.قدرت اين روش در اين است که اخترشناسان را قادر مي سازد تا اطلاعات مفيدي از سيستم هاي سياره اي بيابند و سياراتي را که با هيچ يک از روش هاي ديگر قابل تشخيص نيستند ،کشف کنند."

سه گروه انجام دهنده اين تحقيق از ۷۳ اخترشناس با ۱۲ مليت مختلف تشکيل شده اند. کشف سياره قبلي توسط پديده همگرايي گرانشي با مشارکت مستقيم منجمان آماتور در نيوزلند انجام شد. با وجود اين ، کشف جديد به طور کامل با استفاده از اطلاعات حرفه اي انجام شده است. گادي مي گويد:"اين سياره نيز مي توانست توسط منجمان آماتور تشخيص داده شود

سهند پيرباديان

گروه علمی نابغه های ایران