WELCOME
|
WELCOME |
|
|
 |
|
|
 |
اتمی عناصر سبک «هیدروژن)
و تبدیل آنها به هسته عناصر سنگین ، انرژی هستهای نام دارد. عنوان مذکور نسبت به
اصطلاح انرژی اتمی از نظر علمی صحیحتر و دقیقتر میباشد. جهت دیگری که استفاده از
توان هستهای به مقیاس وسیعی به طرف آن سوق یافته تولید انرژی الکتریکی از انرژی
رها شده در عمل شکافت است. <:P:>تقریبا در تمام سیستمهای تولید توان هستهای موجود
، راکتور هستهای منبع آزمایشهای مربوط به گرما برای به کار انداختن توربینهای
بخار است، این توربینها مولدهای الکتریکی را درست به همان گونه به حرکت در میآورند
که توانگاههای نفت سوز یا زغال سنگ عمل میکنند. در یک نیروگاه هستهای معمولی ماده
شکافت پذیر به جای زغال سنگ یا نفت به کار می رود و بنابراین یک منبع جدید انرژی به
صورت الکتریسیته فراهم میگردد.
استفاده مفید از همجوشی هستهای
واکنشهای همجوشی در آزمایشگاه از طریق بمباران مواد سبک مناسبی که به عنوان هدف قرار میگیرند با مثلا ، دوترونهایی پر انرژی که از یک شتابدهنده ذرهای پرتاب میشوند. تولید میگردد. در این واکنشها ، هستههایی تولید میشوند که هم از هستهها "پرتابهها" و هم از هستههایی که هدف قرار گرفته، سنگینترند. البته در این واکنشها تعدادی ذرات اضافی و تعدادی انرژی آزاد میشود. در واکنش همجوشی معروفی ایزوتوپی از هیدروژن با عدد اتمی
A=3
از جوش خوردن هیدروژنهای اتمی که تریتیم نامیده میشود، تولید میشود. تریتیم که به تعداد ناچیز در طبیعت یافت میشود. رادیواکتیو بوده و نیم عمر آن حدود 12 سال است. تریتیم پس از گسیل ذره بتا به
He 32
که ایزوتوپی از هلیم است
تباهی مییابد.
هرگاه هدفی شامل تریتیم با دوترون بمباران شود،
He
تولید و
MeV17
.6انرژی آزاد میگردد. از این انرژی
MeV
به صورت انرژی جنبشی نوترون و
3.5 MeV
به صورت انرژی جنبشی هسته تولید شده
ظاهر میگردد. همجوشی تریتیم و دوتریم امکان فراهم آمدن منابع بزرگی از انرژی را
برای ، مثلا ، توانگاههای الکتریکی به دست میدهد. دوتریم در آب وجود دارد.
فراوانی آن حدود یک در هفت هزار اتم هیدروژن است و میتوان آن را ایزوتوپ سبکتر خود
جدا کرد.
چهار لیتر آب حدود
gr 0.13
دوتریم دارد، که امروزه میتوان با هزینه حدود 8% دلار آن را جدا کرد. اگر این مقدار کم دوتریم بتواند در شرایط مناسب با تریتیم (که احتمالا با واکنش مورد بحث فوق تشکیل شده باشد) ترکیب شود. برونداد انرژی آن معادل انرژی حاصل از حدود 1140 لیتر بنزین خواهد بود. مقدار کل دوتریم موجود در اقیانوسها بالغ بر حدود 1017
Kg
و محتوای انرژی آن حدود 1020
کیلو وات در سال است. اگر بتوانیم دوتریم و تریتیم را برای تولید انرژی مورد
استفاده قرار دهیم، منبع عظیمی از انرژی فراهم میشود. <:P:>
چرا سهم بزرگی از انرژی هدر میرود؟
آزاد شدن انرژی زیاد با فرآیند همجوشی برروی زمین ، تاکنون فقط به وسیله انفجارهای آزمایشهای مربوط به گرما هستهای از قبیل بمبهای هیدروژنی ممکن بودهاست. یک بمب هیدروژنی مرکب از مخلوطی از عناصر سبک با یک بمب شکافتی است. ذرات پرانرژی که به وسیله واکنش شکافت ایجاد میشود. به عنوان آغازگر واکنش همجوشی بهکار میآید. <:P:>انفجار یک بمب شکافتی دمایی در حدود
5x10^7˚K
تولید میکند. که برای ایجاد
واکنش همجوشی کافی است. به دنبال آن واکنشهای همجوشی مقادیر عظیمی انرژی اضافی آزاد
میکنند. انرژی رها شده کل بسیار بیشتر از آن خواهد بود که از بمب شکافتی ، به
تنهایی آزاد میشود. علاوه بر این ، برای اندازه بمبهای شکافتی نوعی حد بالا وجود
دارد. که در ماورای آن قدرت تخریبی این بمبها خیلی بیشتر میشود. (زیرا ماده
شکافتپذیر اضافی آنها پیش از آنکه بتواند دچار شکافت شود، پراکنده میگردد) اما
برای اندازه سلاحهای هیدروژنی چنین حدی وجود ندارد و بنابر این قدرت تخریب آن
محدودیت ندارد.
پیامدهای انرژی هستهای:
عناصر طبیعی یا
مصنوعی که هسته اتمی آنها تحت تاثیر بمباران نوترون مستعد شکست میباشد. در این عمل
تعداد بیشتری نوترون (دو یا سه) نسبت به آنچه که در شکست مصرف شده، آزاد میگردد و
شبیه شکل گرفتن بهمن برفی ، یک واکنش زنجیری شکست در این مواد شروع میشود. این
مواد شامل اورانیم 235 ، پلوتونیم 239 ، اورانیم 233 و اورانیم 238 میباشد. در
مورد واکنشهای حرارتی ـ هستهای کنترل شده (ترکیب هستههای اتمی عناصر سبک و تبدیل
آنها به هسته عناصر سنگینتر) ، سوخت هستهای شامل تمام ایزوتوپهای هیدروژن «پروتنیوم
، دوتریم ، تریتیوم) و نیز لیتیوم میگردد. <:P:>
استفاده مفید از سوخت شکافت هستهای
شکافت هستهای نمونهای از یک نتیجه غیر منتظره عملی بسیار مهمی است که در جریان یک کار پژوهشی حاصل شد. کار پژوهش مذکور به دلایل متعددی صورت میگرفت ولی هیچ یک با امکان مفید بودن کشف مورد نظر ارتباطی نداشت. این کشف همچنین نمونهای بسیار عالی از به کارگیری همزمان روشهای فیزیکی و شیمیایی در تحقیقات هستهای و سودمندی کار جمعی است. پس از آنکه ژولیو کوری و ماری کوری نشان دادند بعضی از محصولات واکنش های هستهای رادیواکتیواند. فرمی و همکاران او در ایتالیا عهده دار شدند تا مطالعهای سازمان یافته درباره آن گونه واکنشهای هستهای که با نوترون القا میشوند. به عمل آوردند. فرمی در سال 1934 دریافت که بمباران اورانیم با نوترون واقعا عناصر رادیواکتیو جدیدی در هدف تولید میکند که با گسیل پرتوها و فعالیت تباهی و نیم عمرهای نسبتا کوتاه که مشخصه جدید بودن آنها بود، معلوم میشد. در بدو امر تصور میرفت که این عناصر جدید همان عناصر ماورای اورانیم فرضی باشند. انرژی آزاد شده در شکافت هسته در حدود 200
MeV
است. این مقدار انرژی را یا از طریق مقایسه جرمهای سکون مواد ترکیب شونده و مواد تولید شده یا از طریق منحنی انرژی اتصال میتوان حساب کرد. انرژی آزادشده در عمل شکافت 20 برابر بیشتر از واکنش های هستهای معمولی است که معمولا کمتر از 10
MeV
است و همچنین بیش از یک
میلیون مرتبه بزرگتر از واکنش های شیمیایی است. در شرایط مناسب نوترونهای آزاد شده
در عمل شکافت میتواند به نوبه خود ، موجب شکافت در اتمهای اورانیم مجاور خود شوند،
و در این صورت فرآیندی که معروف به واکنش زنجیری است در یک نمونه اورانیم صورت میگیرد.
ترکیبی از رهایی انرژی بسیار زیاد در عمل شکافت و امکان واکنش زنجیری مبنایی است
برای استفاده بزرگ مقیاس از انرژی هستهای.
پیامدهای شکافت هستهای:
استفاده از انرژی هستهای به مقیاس زیاد بین سالهای 1939 ، تا 1945 در ایالات متحده انجام شد. این امر زیر فشار جنگ جهانی دوم به صورت نتیجه تلاشهای مشترک عده کثیری از دانشمندان و مهندسان صورت گرفت. دست اندرکارانی که در ایالات متحده به این کار اشتغال داشتند آمریکایی ، بریتانیایی ، و پناهندگان اروپایی کشورهایی بودند که زیر سلطه فاشیسم بود. تلاش آنان ، این بود که پیش از آلمانیها به یک سلاح هستهای دست یابند. <:P:>در طول جنگ جهانی دوم از راکتورهای هستهای برای تولید مواد خام نوعی بمب هستهای ، یعنی برای ساختن
Pu 239
از
U 238
استفاده میشد. طراحی این راکتورها به گونهای بود که بعضی از نوترونهای حاصل از شکافت اتمی
U 235
U به قدر کافی کند میشدند و موجب بروز شکافت در اتمهای
U 238
نمیشدند. (در اورانیم طبیعی ، فقط حدود 75. 0% اتمهای 235 وجود دارد) در عوض ، نوترونهای مذکور از طریق واکنشهایی که در بخش قبل بیان شده به وسیله
238
U جذب شده و هستههای
Pu 239
را تشکیل میدادند.
نقل از مهندسی هسته ای و پرتو پزشکی
This site is © Copyright CPH 2004-2005, All Rights Reserved.
Powered by M.H. Dalvand